Half tien 's avonds, de kindjes in bed: het stille leven van de Nederlandse side-project-developer

Er is een specifiek soort stilte dat je alleen in Nederlandse huiskamers na 22:00 vindt. De afwas staat te drogen, de tv is uit, en op een laptop schijnt een code-editor die al weken wacht op een commit. Ergens in dat scherm leeft een project die niemand behalve de maker kent.

Officiële cijfers zijn er nauwelijks, maar wie op Nederlandse meetups rondvraait, krijgt steevast hetzelfde antwoord te horen: iedereen heeft er één. Een app die nooit af kwam. Een SaaS-idee waarvan de landing page al drie jaar online staat. Een open-source library die 's nachts wordt onderhouden tussen de sporttraining en de slaap door.

Waarom doen we dit? En waarom praten we er zelden over?

'Het was gewoon voor mezelf'

Marco (41, backend developer in Rotterdam) begon zijn project tijdens de pandemie. "Ik wilde iets bouwen zonder ticket, zonder sprintplanning, zonder iemand die het anders had gewild. Gewoon, omdat het kon." Twee jaar lang werkte hij er twee avonden per week aan. Daarna werd het één avond. Toen nul.

"Het spijtige is niet dat het stopte", zegt hij. "Het spijtige is dat ik er nooit iemand iets over heb verteld. Alsof het niet telde, omdat het geen geld opleverde."

Dat gevoel is herkenbaar genoeg dat het bijna een cliché is geworden in devkringen: het side-project als schaamteproject. Te klein om over te praten, te dierbaar om te stoppen.

Het moment waarop het wél gebeurde

Toch zijn er de verhalen waarin het anders loopt. Sanne (34, frontend developer uit Zwolle) bouwde een tooltje voor haar eigen boekenclub: een simpele manier om leesrondes te plannen zonder dat een commercieel platform meekijkt. "Ik had het in twee weekenden draaiend. Toen zette ik het online omdat mijn club er blij mee was."

Wat volgde is het klassieke domino-effect: iemand deelde de link, een techblogger pikte het op, en binnen een maand hadden er duizenden mensen een account. "Ik werd 's nachts wakker van paniek. Er stonden productiefouten in de logs en ik wist niet eens waar de database-backup stond."

Haar advies achteraf: "Doe alsof het echt is, ook als het klein is. Backups, monitoring, een nette README. Niet voor duizend gebruikers, maar voor de zenuwen."

De derde maker die het gewoon bleef doen

En dan is er Jaap (47), misschien wel het meest herkenbare verhaal. Zijn side-project — een planningstool voor vrijwilligerswerk — is inmiddels acht jaar oud en wordt door zo'n tweehonderd organisaties gebruikt. Nooit gepromoot, nooit geld mee verdiend.

"Soms denk ik: stop er nou mee. Maar dan krijg ik een mailtje van een buurthuis dat ze er niet meer zonder kunnen. Dan zit ik er weer aan." Hij lacht. "Acht jaar 's avonds werk. Ik had er ook gewoon een hobby als schaatsen kunnen nemen. Dit was goedkoper, maar slechter voor mijn rug."

Waarom we er toch blijven aan werken

Als je de drie verhalen naast elkaar legt, valt één ding op: het side-project gaat zelden over geld of carrières. Het gaat over zeggenschap. Over een plek waar je developer bent zonder productowner, waar de technische schuld van jezelf mag zijn, en waar 'af' een flexibel begrip is.

Een paar dingen die de gesprekken opleverden voor iedereen die 's avonds stilletjes aan het bouwen is:

• Vertel er over. Een project dat niemand kent, kan niemand helpen. Een blogpost of een korte demo op een meetup kost een uur en maakt het 'echt'.
• Kies een maatstaf die niet geld is. Gebruikers, tevredenheid, geleerde lessen — het zijn allemaal legitieme opbrengsten.
• Stop mag. Een project dat je twee jaar plezier gaf en daarna liet liggen, is geen mislukking. Het is een afgerond hoofdstuk.

Misschien is dat wel de kern: het side-project is de laatste plek in onze branche waar je puur voor de vreugde mag bouwen. Geen roadmap, geen deadline, geen stakeholder die 'even snel' iets wil.

Alleen jij, een laptop, en half tien 's avonds. Meer heb je niet nodig. En eerlijk gezegd: ook niet minder.